BATUSHKA

2015 baharında Krzysztof Drabikowski, YouTube'da Ortodoks kilise ilahileri dinlerken bir videonun altında şöyle bir yorum gördü: Tanrı'nın ilahileri, satanik black metalin hepsinden daha metaldi. Drabikowski bunu bir meydan okuma olarak okudu: kilisenin kendi dilini ve müziğini kullanarak olabilecek en karanlık black metali yapmak. 12 Mart 2015'te bilgisayarında yeni bir klasör açtı ve adını Batushka koydu. Kelime, Ortodoks kilisesinde bir rahibe hitap ederken kullanılan "babacığım" sözüydü. Klasör, sonraki on yıl boyunca bir mahkeme dosyasının delili olacaktı.

Batushka'nın hikâyesi genellikle bir kavga olarak anlatılır: iki adam, tek bir isim, iki ayrı grup. Oysa hikâyenin merkezinde bir kavgadan önce bir yazarlık meselesi duruyor. Varşova'daki mahkeme 29 Mayıs 2024'te bu meseleyi kapattı ve Batushka adının Drabikowski'ye ait olduğuna karar verdi. Bu yazı hikâyeyi onun tarafından, belgelerin ve onun kendi anlatımının izin verdiği ölçüde anlatıyor.

Tek başına yapılan albüm

Drabikowski'nin anlatımına göre Batushka başından beri bir grup değil, bir stüdyo projesiydi. Vokalleri önce arkadaşı Lech söyleyecekti; ismi de onunla bir sohbet sırasında bulmuşlardı. Lech Kilise Slavcası sözler yazmakta zorlanıp projeden çekilince, Drabikowski sözleri kendisi yazdı ve işi bir solo proje olarak sürdürdü. Bas, gitar ve davulları kendi ev stüdyosunda kaydetti. Davulcu Marcin Bielemiuk daha sonra onun yazdığı davul partilerini yeniden çaldı.

Temmuz 2015'te bütün şarkılar kaydedilmişti. Drabikowski o sırada Białystok'ta bir kulüpte, uzun süredir görmediği eski bir tanıdığına, Hermh grubunun vokalisti ve Witching Hour Productions adlı plak şirketinin sahibi Bartłomiej Krysiuk'a rastladı. Lech ayrıldığı için başka bir sese ihtiyacı vardı. Krysiuk'u bir arabaya oturtup kayıtları dinletti ve ondan albümde konuk olarak vokal yapmasını istedi. Krysiuk kabul etti ve albümü kendi etiketinden basmayı önerdi.

Drabikowski'nin kafasında albümün fiziksel hali de baştan belliydi. Kapağın ahşap olmasını ve bir ikon gibi görünmesini istiyordu; ilk baskı az sayıda, ahşap bir kutuda çıkacaktı. Albümün resmini de kendisi yaptı. Litourgiya, Aralık 2015'te Witching Hour'dan çıktı. Şarkıların adı, Ortodoks ayininde cemaat adına okunan dua dizilerinden, ektenia'dan geliyordu: "Yekteniya I"den "Yekteniya VIII"e sekiz bölüm. Albüm dönemin en çok övülen metal kayıtlarından biri oldu ve grubu Metal Blade ile bir anlaşmaya taşıdı.

Cüppe, şamdan ve sekiz tel

Albüm ilgi görünce konser teklifleri geldi. Drabikowski anonim kalmak istiyordu; ona göre bir gizem perdesi bu müziğe yakışıyordu. Sahne düzenini de kendisi kurguladı: ortada albüm kapağındaki ikon, arkasında vokalist, iki yanında kilisedekiler gibi ince mumlarla dolu şamdanlar. Şamdanları kendi eliyle yaptı. Müzisyenler Ortodoks keşişlerinin büyük şema cüppelerini andıran kıyafetler giyecek ve Kiril alfabesiyle yazılmış takma adlar kullanacaktı. Drabikowski Hristofor, Krysiuk Varfolomey oldu. Sahnede sekiz telli gitarlar kullanılıyordu, bu da black metalde alışılmış bir seçim değildi.

Bu imgelerin sözlere de uzanan bir mantığı vardı. İspanyol Alcalá Üniversitesi'nde yayımlanan bir akademik çalışma, Litourgiya'yı "postsatanik" bir black metal kaydı olarak okuyor. Çalışmaya göre albümün sözlerinde Şeytan figürü neredeyse hiç geçmiyor; sözler doğrudan Ortodoks ayininin metinlerini ve ilahilerini kullanıyor. Batushka kutsal olanı tersine çevirmek yerine onu olduğu gibi alıyor ve karanlığı kutsalın kendi içinden çıkarıyordu.

Kadro konserler için sürekli değişti. Drabikowski'nin anlattığına göre müzisyenlerin çoğu gündüz başka işlerde çalışan, akşamları Batushka'da çalan arkadaşlarıydı. Sahnede her zaman bulunan iki kişi vardı: kendisi ve vokalist. Batushka bu düzenle Behemoth'la birlikte turneye çıktı.

Bir konser duyurusu

Aralık 2018'de Drabikowski, yoğun geçen bir turne yılından sonra ikinci albüm üzerinde çalışmak için konserlere ara vermeye karar verdi. Kendi anlatımına göre Krysiuk'a 2019 için konser ayarlamamasını söyledi. Ayın sonunda internette bir Batushka konseri duyurusu gördü. Bir hata olduğunu düşündü, Krysiuk'u aradı; telefon açılmadı. Mesajla cevap gelen Krysiuk, bunun bir hata olmadığını, başka konserler de ayarladığını ve Batushka'nın yeni albümünü Drabikowski olmadan çıkaracağını yazdı. Albüm, Krysiuk'un tuttuğu müzisyenler Paweł Jaroszewicz ve Artur Rumiński ile çoktan kaydedilmişti.

23 Aralık 2018'de Drabikowski, grubun Instagram hesabından Krysiuk'la yollarını ayırdığını duyurdu. Bir hafta sonra bu paylaşım silindi ve yerine, Drabikowski'nin 2019'da Batushka faaliyetlerine katılmayacağını söyleyen yeni bir açıklama kondu. Sosyal medya hesaplarının kontrolü artık Krysiuk'taydı. Drabikowski kendi açıklamasını yapmak için YouTube'a bir video yüklemek zorunda kaldı. Krysiuk bu arada Batushka adını kendi adına ticari marka olarak tescil ettirmişti.

Drabikowski o dönemde verdiği söyleşilerde, ilk albümün bütün aşamalarını gösteren dosyaların noter tarafından güvence altına alındığını ve davada delil olarak sunulduğunu söylüyordu. Aynı söyleşilerde Krysiuk'a yönelik ağır mali suçlamalar da dile getirdi. Bunlar onun kendi iddiaları olarak kaldı; mahkemenin kararı ise isim ve telif üzerineydi.

Panihida ve Hospodi

2019 baharında iki ayrı Batushka iki ayrı albüm hazırlıyordu. Drabikowski'ninki önce geldi. Mayıs 2019'un sonunda çıkan Panihida'nın bütün enstrümanlarını kendisi çaldı; albümü Sobolewo'daki kendi stüdyosu Sphieratz'ta besteledi, kaydetti, prodüksiyonunu ve masteringini yaptı. Vokallerde kendi sesinin yanında en yakın arkadaşlarının sesleri vardı. Albümün adı, Ortodoks kilisesinde ölüler için okunan anma ayininden geliyor. Şarkıların adı yalnızca "Pesn", yani ilahi bölümü, ve bir numara: birden sekize kadar. Kapakta, altın bir zemin üzerinde, başının arkasında hale olan mavi cüppeli bir figür duruyor; yüzünden aşağıya koyu kırmızı bir iz akıyor. İlk albümdeki ikon fikri burada da sürüyor; bu kez ikonun yüzünden kan akıyor.

Krysiuk'un Hospodi'si 12 Temmuz 2019'da Metal Blade'den çıktı. Albüm, Ortodoks cenaze ayini üzerine kurulmuş bir konsept albümdü ve Litourgiya'nın ham sesinin yerine daha parlak, daha erişilebilir bir prodüksiyon taşıyordu. Eleştiriler karışıktı. Krysiuk'un grubu Slipknot ve Lamb of God'u yöneten 5B'nin menajerliğinde büyük festivallere çıktı; ama o yılın sonundaki Kuzey Amerika ve Avustralya turneleri iptal edildi. Metal Blade'in YouTube kanalındaki klipler, Drabikowski'yi destekleyen dinleyicilerin tepkisi yüzünden yorumlara kapatıldı. Krysiuk'un grubu Polonya'da sahneye çıktığında, dinleyicilerin bir kısmının konser boyunca "Krzysztof!" diye bağırdığı da kayıtlara geçti.

Drabikowski ise 9 Kasım 2019'da Kiev'deki MonteRay kulübünde Panihida'yı yeni bir kadroyla baştan sona çaldı. Biletler tükendi.

Beş yıllık dava

Hukuk süreci yavaş ilerledi. 18 Nisan 2019'da Białystok Bölge Mahkemesi, dava sürdüğü sürece Krysiuk'un Batushka adıyla albüm yayımlamasını ve konser vermesini yasaklayan bir ihtiyati tedbir kararı verdi. Krysiuk karara uymayacağını açıkladı ve itiraz etti; bir ay sonra tedbirin konser ve ürün satışına ilişkin kısmı itiraz üzerine kaldırıldı. Drabikowski 2020'de, mahkemenin kendilerini önce arabuluculuğa yönlendirdiğini, Kiev konserini engellememesi için bu süreci bir süre sürdürdüğünü, sonra davanın hızlanması için arabuluculuğu bitirdiğini anlatıyordu.

Karar 29 Mayıs 2024'te Varşova'da geldi. Mahkeme, Krysiuk'un Drabikowski'nin izni olmadan Batushka ya da Батюшка adını müzik faaliyetlerinde kullanmasını ve bu adın yalnızca kendisine ait olduğunu söylemesini yasakladı. Krysiuk karara itiraz edeceğini açıkladı, ama birkaç ay içinde grubunun adını Patriarkh olarak değiştirdi.

Kanayan ikon

Bugün Batushka yeniden tek bir kişinin elinde, onu başlatan kişinin. Drabikowski'nin grubu Avrupa'da konser vermeye devam ediyor; 27 Eylül 2025'te Sofya'daydı. Panihida hâlâ tek albümü. Yedi yıl önce yayımlanan bu kayıttan sonra yeni bir albüm gelmedi.

Batushka'yı dinlerken duyulan şey, black metalin kutsala saldırma alışkanlığından farklı bir şey. Doksanların Norveç sahnesi kiliseleri yakmıştı; Batushka ise kiliseyi yakmak yerine onun içine giriyor. İkondaki yüz, modern portrenin psikolojik derinliğini taşımaz; bakışı sabit, ifadesi geri çekilmiş, bedeni zamandan koparılmıştır. Batushka'nın cüppeleri ve takma adları da müzisyenin yüzünü aynı şekilde siliyor. Ortodoks ilahisi melodiyi ileri götürmek yerine aynı merkezin etrafında döndürüp uzatıyor; Batushka'nın tremolo riff'leri ve ara vermeyen davulları da şarkıyı bir hikâye gibi ilerletmek yerine kapalı bir zamanın içinde tutuyor. Ödünç alınan şey inanç değil; ikonun bakışı, ilahinin döngüsü ve tütsünün havayı ağırlaştırma biçimi.

Bu estetiği kimin kurduğu sorusu, bir mahkeme kararıyla cevaplandı. Ama cevabın asıl kanıtı, 12 Mart 2015 tarihli o klasörde ve Panihida'nın kapağında duruyor: altın zeminde, mavi cüppeli, yüzünden kan akan bir figür.