VENOM VE CRONOS

Bu sayfayı bir cenaze ilanları panosuna çevirmek istemiyorum, bu kuralı ancak birkaç isim için bozarım. Venom ve Cronos zaten sıradaki konular arasındaydı. Conrad "Cronos" Lant'ın ölümü 1 Ekim 2026'da duyurulunca yazıyı öne aldım.

Venom'un açıklamasına göre Lant 63 yaşındaydı, ölüm nedeni paylaşılmadı. Geride bir türe adını veren bir plak ve heavy metalde neyin kayda değer sayılacağına dair değişmiş bir ölçü kaldı. Bu ölçüyü anlamak için Venom'u 1990'ların Norveç kayıtlarının kulağıyla dinlemekten vazgeçmek gerekiyor. Welcome to Hell ve Black Metal'de tremolo riffler ya da soğuk bir mesafe yoktur. Blues kökenli riffler ve rock'n'roll'un salınımı vardır, önde de seyirciye oynayan bir sahne adamı durur. Lant farkı Classic Rock'a şöyle anlatmıştı: "Ozzy Şeytan hakkında şarkı söylüyordu. Ben Şeytan olmak istedim."

Ödünç bas, gitar amfisi

Lant, Venom'u kuran değil, sonradan katılan isimdir. Grubun çekirdeği gitarist Jeffrey Dunn'ın 1978'deki Guillotine'ıdır. Ağustos 1979'da Oberon'dan vokalist Clive Archer ile davulcu Tony Bray geldi. Dwarfstar'da gitar çalan Lant aynı yılın kasımında, yine gitarist olarak kadroya girdi. Şubat 1980'de Wallsend'deki ilk konserden bir hafta önce basçı Alan Winston ayrılınca bası o devraldı. Ödünç aldığı bası kendi gitar amfisine ve fuzz pedallarına bağladı. "Buldozer bas" denen ton bu zorunluluktan çıktı. Gitar amfisinden geçen distorsiyonlu bas alt frekanslardaki dolgunluğunu kaybeder, orta frekanslara yığılır ve gitarla aynı alana girer. Venom'un üç kişiyle bu kadar kalabalık, dip tarafının ise bu kadar boş duyulmasının nedeni bence budur.

Vokal de planlı gelmedi. Ekim 1980'de elli sterline yapılan altı şarkılık demo seansından sonra Dunn ve Bray, Lant'ın sesini Archer'ınkine tercih etti. Archer'ın sahne adının "Jesus Christ" olması, sonradan ağırbaşlı bir okültizm gibi okunan imgenin en baştan alayla karışık olduğunu gösterir. Mantas, Cronos ve Abaddon adları da aynı günlerde alındı.

Kullanılmış bant, üç gün

Hikâyenin en az konuşulan tarafı altyapısıdır. Lant okuldan sonra, gençlere meslek kazandırmayı amaçlayan devlet destekli bir programla Impulse Studios'a girdi, asistan mühendis ve bant operatörü olarak çalıştı. Stüdyonun ve Neat Records'ın sahibi David Wood'u grubu kaydetmesi için uzun süre sıkıştırdı. Mantas'ın Decibel'e anlattığına göre Wood bir gün "Bir albüme yetecek şarkınız var mı?" diye sordu ve üç gün verdi. Ağustos 1981'de mühendis Keith Nichol'la, daha önce başka bir kayıtta kullanılmış 24 kanallı banda kaydettiler. Yeni bant alınmamıştı. Mantas'ın elinde bir Marshall, bir fuzz pedalı ve kopya bir Flying V vardı. Bildiği teori tek bir pentatonik kalıpla power chord'dan ibaretti.

Cronos bu kayıtları demo sandıklarını, şirketin ise "Biz böyle seviyoruz, böyle basacağız" dediğini anlatır. Aralık 1981'de çıkan plağa Sounds'ta beş yıldız veren Geoff Barton, sesin "elli yıllık bir pizzanın hi-fi dinamiklerine" sahip olduğunu yazdı. Tarif isabetlidir. Davulun etrafında oda sesi yoktur, gitarla bas tek bir kütle halinde ortada durur. Stereo genişlik yok denecek kadar azdır. 2019'daki In Nomine Satanas kutusu için orijinal bantlardan yapılan remaster da bu monoya yakın duruşu değiştirmez.

Buradan "çalamıyorlardı, o yüzden özgündüler" sonucu çıkmaz. Teknik yetersizlik kendi başına bir şey üretmez. Venom'u ayıran, o kısıtlı araçlarla akılda kalan şarkılar yazabilmesiydi. "Witching Hour" hızını tek bir riffin ısrarından alır. "In League with Satan" kalabalıkla birlikte bağırılacak biçimde kurulmuştur. "Poison"daki salınımı Mantas, babasının dinlediği big band plaklarına bağlar. Lant'ın vokali melodiye değil hecelerin ağırlığına yaslanır. Mantas 2023'te, "Witching Hour" riffini bugün yazsa büyük ihtimalle "sil" tuşuna basacağını söyledi. İlk iki albüm, o eleme refleksi oluşmadan önce kaydedildi.

Altı gün kayıt, bir gün miks

Kasım 1982'de çıkan Black Metal aynı stüdyoda, yine Nichol'la, bu kez altı gün kayıt ve bir gün miksle yapıldı. Fark duyulur. Sololar sonradan eklenmiş, vokaller yeniden söylenmiştir. Açılıştaki gürültü Abaddon'ın çelik fabrikasında çalıştığı günlerden gelir. Lant albümün başına rahatsız edici bir ses arıyordu, Abaddon metalin metale sürtünmesini önerdi. Stüdyoya iri çelik parçaları taşındı, mengeneye sıkıştırıldı ve motorlu testereyle kesildi. Plak, iğne vinile değdiği anda bu ses başlayacak şekilde kesildi.

"Buried Alive"daki gömülme sesi için Cronos'un iki ayrı anlatımı var. 2010'da The Quietus'a içine mikrofon konmuş bir tabuttan söz etti. Metal Hammer'a ise merdiven boşluğuna dizilen, içine mikrofon konmuş karton kutuları ve küreklerle üstlerine atılan çamuru anlattı. İkincisi daha ayrıntılı, ama hangisinin doğru olduğunu söyleyen bağımsız bir kaynak yok. İsim parçası, Lant'ın "şaka olsun diye çalabildiğimiz kadar hızlı çalalım" önerisinden çıktı. "Black metal" sözünü de grubu dönemin sıradan heavy metalinden ayırmak için bulduğunu söyler. Sözün bir türün adına dönüşmesi sonraki grupların işidir.

Rol ve mizah

Lant'ın Şeytan'ı üstlenilmiş bir roldü, inanç beyanı olarak okunamaz. The Quietus'ta, aynı şeyi bir oyuncu yaptığında kimsenin ses çıkarmadığını, müzisyen yaptığında ise başına iş açıldığını söyledi. 1995'te Voices from the Darkside'a grubun işini çok ciddiye aldığını ama kendine gülebileceği bir pay bıraktığını anlattı. Welcome to Hell'in kılıfındaki not bu payın örneğidir: plak çizik ya da eğriyse atıp yenisini almanız istenir. Black Metal'deki "Teacher's Pet"i de çocukluğundaki Status Quo hayranlığına bağlar. Sonraki black metal çevrelerinin inançla müzik arasında aradığı mutlak tutarlılık Venom'a uymaz.

İlk iki albümün kapaklarını kendisinin çizdiğini söyleyen de Lant'tır. Pentagramın içindeki keçi başı fotokopide ve tişört baskısında okunaklı kalacak kadar yalındı. Yine de Venom'u tek adamın eseri saymak yanlış olur. "Countess Bathory"nin orta bölümü, Mantas'ın kendi ifadesiyle Judas Priest'in "The Ripper"ına bir selamdır.

Yirmi dakikalık şarkı, çıkmayan kitap

Nisan 1984'teki At War with Satan'ın bir yüzünü yirmi dakikaya yakın tek bir parça kaplar. Lant, Guitar World'e bunun arkasında Rush hayranlığının ve 2112 gibi bir şey yapma isteğinin olduğunu söyledi. Aynı röportajda Sex Pistols'ı izlemenin kendisi için ne kadar belirleyici olduğunu da anlatır. Punk ile progresif rock arasındaki bu gerilim Venom'un karakterini iyi açıklar. Hikâyeyi okul yıllarında yazmıştı. Kılıf deri ciltli bir kitaba benzesin diye tasarlandı, çünkü albümle birlikte The Book of Armageddon adlı yaklaşık yüz sayfalık bir metin yayımlanacaktı. Kitap çıkmadı. Varlığına dair elimizdeki tek şey Lant'ın beyanıdır.

Bir yıl sonra Possessed'in isim parçası, PMRC'nin "Filthy Fifteen" listesine okült içerik gerekçesiyle girdi ve Eylül 1985'teki ABD Senatosu oturumunun malzemesi oldu. Bu bir yasak değil, etiketleme baskısıydı. Lant durumu çok eğlenceli bulduğunu söyler. Venom'un etkisi o sırada başka bir yerden işliyordu. Metallica 1983'te ABD'de, Şubat 1984'te Avrupa'daki Seven Dates of Hell turnesinde Venom'un ön grubuydu. Lant'ın anlatımına göre Mayhem ve Burzum da ilk demolarını ona göndermişti.

Sonrası

Klasik üçlü uzun yaşamadı. Mantas 1986'da ayrıldı, Lant 1980'lerin sonunda kendi adını taşıyan gruba geçti ve Venom üç albüm boyunca Tony "Demolition Man" Dolan'la sürdü. 1995'teki birleşme 1997'de Cast in Stone'u verdi ama kalıcı olmadı. Lant 2022'de eski kadronun yeniden toplanma ihtimaline "sıfırın altında" dedi. Bu arada 1990'ların başında koleje gidip aerobik eğitmenliği yaptı. 2000'lerin başında Galler'de tırmanırken boynuna düşen bir kaya yüzünden uzun süre bas çalamadı, o dönemde Photoshop öğrenip Newcastle'da bir bilgisayar şirketinde çalıştı. Kate Bush hayranlığı yüzünden saçını kınayla kızıla boyadığını da kendisi anlatır.

Son albüm Into Oblivion 1 Mayıs 2026'da, gitarda Rage ve davulda Danté ile çıktı. İlk single'ın adı "Lay Down Your Soul"du ve Black Metal'in nakaratındaki çağrıya kırk yılı aşkın bir süre sonra geri dönüyordu. Mantas veda mesajında çalkantılı geçmişe rağmen ilk yılların "birimiz hepimiz, hepimiz birimiz için" halini hatırladığını yazdı. Lant'ın oğlu Nathan aynı şarkının sözünü ödünç aldı: "Ruhunu teslim etti, müziği yaşayacak."